"Verhalen van een alleenstaande moeder,"
The Sunday Times, 29 juni 1997
Eddie Gibb
Om te beginnen, een stereotype. "De kinderboekenschrijfster draagt Laura Ashely kleren, maakt haar eigen marmalade in een Aga (soort van keukenmachine, cc) en rijdt in een Volvo, die haar van het ene angstaanjagend interessante project naar het volgende rijst. Het schrijven van haar betoverende verhaaltjes wordt gedaan in het uur dat ze over heeft tussen het ontmoeten van de WI vrouwen tijdens de lunch en het van school halen van haar kinderen.
Nu een ander stereotype: de werkeloze alleenstaande moeder die met haar peuter in een zitslaapkamer (=heel klein appartementje, cc) woont, omdat dat het enige is wat ze zich van de bijstand kan veroorloven. Hoewel ze het geweldig zou vinden om een baan te hebben, zouden de kosten van de crèche al het extra inkomen wat ze zou verdienen opslokken. Ze denkt dat ze gek wordt als er niet heel snel iets verandert.
Joanne Rowling is zowel een kinderboekenschrijfster en een alleenstaande moeder en tot voor kort was haar leven meer zitslaapkamer dan kookeiland. Maar er is iets veranderd: haar eerste boek is net uitgegeven. De Britse boekhandelaren zijn extreem positief over Harry Potter en de Steen der Wijzen en Scholastic, de Amerikaanse uitgever, heeft net de rechten gekocht voor een bedrag waarvan Rowling toegeeft dat het boven de $100/000 zit (sommige bronnen hebben gemeld dat het meer kan zijn dan $500.000). Dit is een geweldige vooruitgang voor welk eerste boek dan ook, maar niet gepast voor een kinderboekenschrijfster. De Aga en Volvo liggen nu binnen haar handbereik.
Voor Rowling, die nu 31 is, was het zeven jaar ploeteren om het boek te schrijven, waarin ze trouwde en scheidde van een Portugese televisie journalist, beviel van een dochter en de dood van haar moeder moest verwerken." Ik wist dat het boek mij van de krankzinnigheid heeft bewaard voor dat het uitgegeven was, het is echt zo," zegt ze. "Ik kwam terug zonder werk en zonder woonplaats uit Portugal. Ik schreef verwoed terwijl mijn dochter sliep, wat me niet alleen iets gaf om te doen met mijn hersenen, maar het was ook een ontsnapping voor me. Hoewel het flauw klinkt, als het boek nooit was uitgegeven zou het nog steeds een verschrikkelijk belangrijk onderdeel van mijn leven zijn omdat het me een andere plaats gaf om naartoe te gaan dan die klote flat waarin ik me opgesloten voelde."
Rowling groeide op in het 'Forest of Dean' op de Welshe grens, maar nadat ze drie jaar geleden terug ging naar Engeland, kwam ze naar Edinburgh waar haar zus en grootmoeder woonden. De eerste zes maanden was ze gevangen in de bijstandsval die het voor alleenstaande moeders lastig maakt om werk te vinden. Toen haar dochter Jessica (nu bijna vier) oud genoeg was, ging Rowling naar een lerarenopleiding en het afgelopen jaar is ze een vervanger Frans op het Leith Academy geweest. Ze voltooide haar eerste verhaal toen ze zes was en heeft twee niet afgemaakte boeken van "hele slechte" volwassenenfictie weggestopt in een lade.
"Ik verwachtte nooit dat ik geld zou verdienen, "zegt ze. "Ik zag Harry Potter altijd als een grillig boekje. Ik vond het leuk en ik werkte er hard aan, maar ik verwachtte in mijn wildste dromen nooit een grote vooruitgang." Wat zal het geld voor haar betekenen? "Praktisch gezien zal het zekerheid betekenen. We hebben het gered, maar het was soms wel even aanpoten. Ik wil het niet erger maken dan het was – we verhongerden niet ofzo, maar alleenstaande ouders zullen nooit rijk worden. Het is verbazingwekkend om te denken dat iets dat je hebt gedaan iemand die hoeveelheid geld waard is, maar dan kijk ik naar mijn dochter en denk 'Dank God er voor.'"
Hoewel Rowling al jaren schrijft, is het personage dat Harry Potter heet toch echt een uitzonderlijk karakter. Hij is een wees die opgevoed is door zijn onaardige tante en oom in een anonieme Home Counties buitenwijk. Hun eigen zoon wordt verschrikkelijk verwend, er zijn twee slaapkamers voor al zijn speelgoed nodig, terwijl Harry in een bezemkast onder de trap slaapt. Maar Harry heeft vreemde krachten die niemand begrijpt tot hij er achter komt dat hij een tovenaar is.
In een tijdperk van Nintendo en Teletubbies (waar Jessica fan van is), komt Harry Potter en de Steen der Wijzen over alsof het een kinderboek is dat twintig jaar geleden is geschreven. Terwijl het geschreven is voor de leeftijdsgroep 9-13, is het in essentie een kostschoolboek, een setting die uit de mode is. "Het moest een kostschool zijn om de fantasie te behouden," zegt Rowling. "Hij moest ergens naar toe gaan waar het een afgesloten wereld is zodat hij avonturen kon beleven. Kinderen zijn ongelooflijk machteloos omdat alles voor hen besloten wordt, dus een rijk fantasie leven waarin ze wel macht hebben is bijna onvermijdelijk. En een middelstanders kostschool is een wereld waarin ze van hun ouders bevrijd zijn. Het is heel verlossend om een wees in een boek te zijn. Ik denk dat het een veel voorkomende fantasie van kinderen is dat op de één of andere manier deze ouders niet de hunne zijn.
Hoewel het proces van het schrijven van het boek haar een ontsnapping uit haar omgeving bood, realiseerde Rowling zich later dat het boek beïnvloed is door de dood van haar moeder. Rowling schreef een hoofdstuk waarin Harry Potter zijn ouders ziet in een magische spiegel na hun dood. "Mensen hebben verteld dat het een behoorlijk donker hoofdstuk is en ik denk niet dat het er geweest was als ik mijn moeder niet had verloren terwijl ik het boek aan het schrijven was," zegt Rowling. "Ik zou bijna alles geven voor nog vijf minuten met mijn ouder, die, uiteraard, nooit genoeg zouden zijn."
Voor het tweede Harry Potter boek dat volgende week bij haar uitgever ingeleverd moet worden, heeft Rowling geprobeerd om een 'happy end' te schrijven. Misschien zullen de goede tijden de slechte herinneringen makkelijker te dragen maken.